वीरगन्ज,२० भदौं :पर्साको पटेर्वासुगौली गाउँपालिका–२ मा सञ्चालित शिवम् लेयर्स फार्मबाट निस्कने फोहोर तथा दुर्गन्धित पानीको उचित व्यवस्थापन नहुँदा गादी खोला प्रदूषित बनेको स्थानीय बासिन्दाले गुनासो गरेका छन् ।
कुखुरा फार्म परिसरमा जम्मा हुने मरेका कुखुरा, बिग्रिएका अन्डा तथा कुखुराका सुली लगायतका फोहोरबाट निस्कने दुर्गन्धित पानी खेत हुँदै गादी खोलामा मिसिने गरेको स्थानीयको दाबी छ । उक्त पानी खोलामा मिसिएपछि खोलाको पानी दुर्गन्धित र फोहोर बन्न थालेको उनीहरूको भनाइ छ ।
स्थानीयका अनुसार फार्मभित्र रहेको पोखरीमा मरेका कुखुरा, बिग्रिएका अन्डा,सुली लगायतका फोहोर जम्मा हुने गरेको छ । त्यहाँबाट निस्कने फोहोरयुक्त पानी खेत हुँदै गादी खोलासम्म पुग्ने गरेको उनीहरूले बताएका छन् ।
सिंचाइको पानी प्रदूषित भएको गुनासो
गादी खोलामा मिसिएको फार्मको प्रदुषित र दुर्गन्धित पानी पटेर्वासुगौली–२ का रङ्गपुर, मकवानी टोल, बेलवा, कौवावन कटैया तथा देउरवानासम्म पुग्ने स्थानीयको भनाइ छ । खोलाको पानी कतिपय क्षेत्रमा कृषि सिंचाइका लागि प्रयोग हुँदै आएको छ । स्थानीयले प्रदूषित पानीबाट सिंचाइ गर्दा कृषि उत्पादनमा असर परेको दाबी गरेका छन् । विशेषगरी धानबालीमा नकारात्मक प्रभाव देखिएको उनीहरूको गुनासो छ । स्थानीयका अनुसार केही वर्ष अघिसम्म सफा रहेको गादी खोलाको पानी विभिन्न पर्व तथा धार्मिक अवसरमा स्नानका लागि समेत प्रयोग गरिन्थ्यो । तर पछिल्लो समय पानी दुर्गन्धित र फोहोर देखिन थालेपछि स्नानलगायत अन्य प्रयोजनमा प्रयोग गर्न समस्या भएको उनीहरू बताउँछन् ।
पानी पिएपछि पशु बिरामी पर्छन्
खोलाको आसपास गाई, भैंसी, बाख्रालगायतका पशुचौपाया चराउने गरिन्छ । स्थानीयले प्रदूषित पानी पिएपछि पशु बिरामी पर्ने र मर्ने गरेको दाबी गरेका छन् । स्थानीय समाजसेवी दीपक रसाइलीले फार्मबाट निस्कने फोहोर तथा दुर्गन्धित पानी खोलामा मिसिएको विषयमा आफूले पटकपटक आवाज उठाउँदै आए पनि प्रभावकारी सुनवाइ नभएको गुनासो गरे ।
‘पशुहरूले यो पानी पिएपछि दुई÷चार दिनभित्र बिरामी पर्ने र मर्ने अवस्था देखिएको छ,’ रसाइलीले भने । उनका अनुसार गादी खोलाको पानी विभिन्न पैनीमार्फत खेतसम्म पुग्ने भएकोले खोलामा मिसिने प्रदूषित पानीको प्रभाव ठूलो क्षेत्रमा पर्न सक्छ ।
स्थानीयले प्रदूषित पानीकै कारण एउटा बाख्रा मरेको दाबी गरे पनि उक्त पशुको मृत्यु पानीकै कारण भएको हो वा अन्य कारणले भन्ने विषयमा भने परीक्षणबाट पुष्टि हुन बाँकी छ ।
साँझपख गाउँभरि दुर्गन्ध फैलिने गुनासो
फार्म मानव बस्तीको बीच भागमा रहेकोले त्यहाँबाट आउने दुर्गन्ध साँझको समयमा हावासँगै गाउँमा फैलिने गरेको स्थानीयको गुनासो छ । एक स्थानीय महिलाले साँझपख दुर्गन्धका कारण घरमा बस्नसमेत समस्या हुने गरेको बताइन् । फार्मबाट निस्कने फोहोर तथा दुर्गन्ध नियन्त्रणका लागि नियमित अनुगमन गरी आवश्यक कदम चाल्न उनले सम्बन्धित निकायसँग माग गरिन् । स्थानीयका अनुसार फार्मको फोहोर व्यवस्थापन र दुर्गन्धको विषयमा लामो समयदेखि गुनासो रहँदै आए पनि समस्या समाधान हुन सकेको छैन । केही स्थानीयले फार्म सञ्चालकले आफ्नो प्रभाव र आर्थिक शक्तिका कारण स्थानीयको आवाज बेवास्ता गर्ने गरेको आरोपसमेत लगाएका छन् ।
स्वास्थ्य चौकी आसपास पनि जोखिमको चिन्ता
उक्त कुखुरा फार्मबाट दुर्गन्धित पानी बग्ने क्षेत्रनजीकै गादी स्वास्थ्य चौकी रहेको छ । प्रदूषित पानीका कारण स्वास्थ्य चौकी आसपासको वातावरण र सेवाग्राहीको स्वास्थ्यमा असर पर्नेे स्थानीयको भनाइ छ । स्थानीयले गादी खोलाको पानीमा के कस्ता पदार्थ मिसिएका छन् भन्ने यकीन गर्न पानीको नमूना सङ्कलन गरी प्रयोगशालामा परीक्षण गर्न माग गरेका छन् । साथै, फार्मबाट निस्कने जैविक तथा अन्य फोहोरको व्यवस्थापन वातावरणीय र स्वास्थ्यसम्बन्धी मापदण्ड अनुसार भइरहेको छ वा छैन भन्ने विषयमा छानबीन गर्नुपर्ने उनीहरूको माग छ ।
स्थानीयले लगाएको आरोपबारे शिवम् लेयर्स फार्मका म्यानेजर राजकिशोर चौधरीसँग प्रतिक्रिया लिंदा उनले फार्मबाट निस्किएको पानीका कारण गादी खोलामा समस्या भएको विषयमा आफूलाई जानकारी नभएको बताए । चौधरीले पानीसम्बन्धी विषयमा आफूलाई थप जानकारी दिए ।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी दाहाल भन्छन् : बुझौंला
कुखुरा फार्मको लापरवाहीबारे पर्साका प्रमुख जिल्ला अधिकारी भोला दाहालसँग प्रतिक्रिया लिदाँ उनले यस विषयबारे बुझ्ने बताए । स्थानीयको गुनासोपछि अब प्रशासनसँगै सम्बन्धित स्थानीय तह, स्वास्थ्य, कृषि, पशु तथा वातावरणसम्बन्धी निकायले स्थलगत अनुगमन गर्नुपर्ने देखिएको छ । फार्मबाट निस्कने फोहोर र पानीको वास्तविक अवस्था, गादी खोलामा त्यसको प्रभाव तथा स्थानीयले लगाएका आरोपको सत्यता पत्ता लगाउन पानीको नमूना परीक्षण आवश्यक देखिन्छ । परीक्षणबाट वातावरणीय वा स्वास्थ्यसम्बन्धी जोखिम पुष्टि भएमा सम्बन्धित निकायले प्रचलित कानून अनुसार आवश्यक प्रशासनिक तथा कानूनी कदम चाल्नुपर्ने स्थानीयको माग छ । (यो समाचार आजको प्रतीक दैनिकमा प्राकशीत छ ।)